'Zonder goede vragen geeft zelfs ChatGPT geen antwoorden!'
Vragen stellen: is er een activiteit filosofischer dan dat? Maar ook in je dagelijkse leven, in je relaties en je werk, kun je niet zonder het stellen van vragen. En het luisteren naar de antwoorden. Vragen stellen is echter minder eenvoudig dan het lijkt.
HTF-student en redactielid Wilma Mulder voor phronèsismagazine.nl
De ‘aartsvader’ van het vragen stellen, de filosoof Socrates, geeft ons in het boek Socrates op sneakers van Elke Wiss een flinke uitbrander: De gesprekken die jullie doorgaans voeren, hebben zelden als doel samen wijzer te worden, maar gaan eerder over de ander overtuigen van je eigen gelijk, debatteren, winnen, meninkje-worstelen en roeptoeteren. Jullie ‘vragen’ zijn daardoor geen vragen, maar een mening verpakt als een vraag, aannames die worden gecheckt, hypotheses uit je eigen koker of stiekeme suggesties.
Bij de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie (HTF) wordt veel aandacht besteed aan het formuleren van goede vragen en het oefenen in socratische gespreksvoering. Maar ook buiten de HTF is volop oefening en training in de kunst van het vragen stellen te vinden.
Filosofie benadert kwesties doorgaans op een abstract niveau. Maar wat betekent filosofie voor onze dagelijkse praktijk?
In Theater De Roode Bioscoop in Amsterdam presenteerde Carolien haar nieuwe boek Wat denken doet - Als filosofie je leven verandert (ISVW-Uitgevers). Van harte gefeliciteerd, Carolien!
Carolien van Welij laat zien wat filosofie met mensen doet.
In Wat denken doet vertellen schrijvers, kunstenaars, dichters en wetenschappers over een moment waarop filosofie hun leven veranderde. Een rouwproces, scheiding, onvervulde kinderwens, identiteitscrisis, depressie: in momenten van grote of kleine nood kwamen zij op hun pad een filosoof tegen. Die ontmoeting bracht troost, verzoening of moed.
Carolien van Welij is filosoof en neerlandicus. Voor Filosofie Magazine interviewde zij meer dan honderd mensen over de betekenis van filosofie voor hun leven. Ze ontwikkelde het programma ‘Doorleefde filosofie’, waarin deelnemers filosofische thema’s op eigen vraagstukken toepassen. Carolien is docent Schriftelijke Taalvaardigheid bij de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie.
foto: ISVW-Uitgevers
Op 31 oktober mochten we onze afstudeerders in het zonnetje zetten tijdens de diploma-uitreiking van de Bachelor Toegepaste Filosofie. Iris van Abeelen, Debbie Gordens en Johan Maliepaard, van harte gefeliciteerd. Ook de afstudeerders die er niet bij waren: Bernadette Vieverich, Rink Bosga en JK (naam niet gepubliceerd uit privacy-overweging), van harte gefeliciteerd met dit mooie resultaat.
Van harte gefeliciteerd met jullie bachelordiploma Toegepaste Filosofie!
Twee van de afstudeerders zijn inmiddels doorgestroomd naar de Professionele Master Toegepaste Filosofie.
We hopen jullie allemaal nog vaak te zien via de alumnivereniging, bij symposia, het DenkLab, etc.
Video: Kevin van Heerden
We kijken terug op een bijzonder symposium met boeiende sprekers en workshopleiders en zeer enthousiaste deelnemers die unaniem pleitten voor toegankelijk filosofieonderwijs voor iedereen, dus niet alleen op havo, vwo en hoger onderwijs.
Filosofie mag op geen enkele school ontbreken. Elke leerling verdient het om uitgedaagd te worden om goed te discussiëren, kritisch na te denken, meningen van zichzelf en anderen te onderzoeken, en daarmee grip te krijgen op alles wat er als jongere (en beginnend burger) op je afkomt. Helaas wordt filosofieonderwijs vrijwel uitsluitend aangeboden op de havo en het vwo. Dat is voor vmbo'ers zelf en onze samenleving een gemiste kans.
Programma:
Opening: Martin Slagter (alg. dir. HTF)
Inleiding Paul Teule (dir. onderwijs HTF): “Filosofieonderwijs en kansen(on)gelijkheid”
Key-notelezing door Stine Jensen: “Wijsheid voor alle leerlingen, jong en oud”
Workshop 1. Filosofie of filosoferen? Wat werkt op het VMBO? - met Mirjam Poolster
Workshop 2. Hoe leid je een goed filosofisch gesprek? - met Kristof van Rossum
Workshop 3. Filosofie in het beroepsonderwijs - met Joan de Ruijter en Gerard Buurstra
Workshop 4. Grote Denkers vertalen naar het vmbo - met Marc van Dijk
Workshop 5: Filosofie op het vmbo: leerdoelen en werkvormen - met Eva-Anne Le Coultre & Margot Ellenbroek
Workshop 6: De filosofische vonk. Een oud-vmbo leering vertelt - met Geertje Hulzebos
Key-note lezing Henk Oosterling: “Hypokritisch onderwijzen. Burgerschap, mediawijsheid en ecowijsheid.”
▶︎ Een impressie (programma, powerpoints, video's en verslagen) kunt u vinden op de website:
Bent u docent, beleidsmaker, schoolleider, student, of belangstellende en wilt u deelnemen aan de community 'Filosofie in het (v)mbo? Meld je dan aan bij de LinkedIngroep met DRIVE voor het uitwisselen van materialen en ideeën.
- 'Dit is de studie die ik eigenlijk had willen volgen' -
Lianne Tijhaar is studiecoördinator van de Bachelor Toegepaste Filosofie bij de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie . Lianne is zelf een ervaren professional op het gebied van filosofie. Tijdens haar academische opleiding filosofie miste ze de directe koppeling met de wereld om ons heen. 'Want filosofie wordt voor mij pas betekenisvol wanneer het betrekking heeft op waar ik in de praktijk tegenaan loop.' Bekijk de hele video > (met dank aan Nicky Bakker).
Complexe samenleving
In onze complexe samenleving is het nadenken over hoe die samenleving vorm te geven en in te richten zelf ook complex geworden. Daarom is er steeds meer vraag naar beroepsbeoefenaren die in staat zijn impliciete vooronderstellingen te articuleren en te bekritiseren, die tradities en gewoontes kunnen bevragen, waarden, normen en criteria tegen het licht kunnen houden en de wereld niet alleen kunnen bezien hoe die nu is maar ook hoe die zou moeten of kunnen zijn. Deze beroepsbeoefenaren zijn Toegepast Filosofen. Daar leidt de HTF toe op.
Vaardigheden
Toegepast Filosofen zijn professionals die conceptueel, kritisch en normatief hebben leren denken en hier helder over kunnen communiceren. Ze beschikken over de taalvaardigheid om met niet-filosofen aan ondermeer ethische vraagstukken te kunnen werken. Ze zijn in beginsel overal op hun plek waar de maatschappij wordt heringericht en verbeterd. Daarom is naast kennis van filosofie ook kennis van economie, bestuurskunde, duurzaamheid en media nodig.
Docenten
De docenten hebben allemaal relevante praktijkervaring in het vak waartoe ze opleiden. Dit maakt dat ze de vertaalslag kunnen maken naar de werkpraktijk. Het niveau van het docententeam is beoordeeld als zeer hoog door de NVAO. Lees meer over onze docenten >
Lianne Tijhaar
Lianne Tijhaar is filosofiedocent aan de Universiteit van Amsterdam & Hogeschool Utrecht, hoofdredacteur van filosofieblog Bij Nader Inzien & (eind)redacteur Geesteswetenschappen voor NEMO Kennislink. Hiervoor werkte ze als redacteur bij Filosofie Magazine, was ze eindredacteur van het tijdschrift Wijsgerig Perspectief, jurylid van de Socratesbeker en landelijk coördinator van de Maand van de Filosofie. Haar studies Filosofie van de Gedragswetenschappen en Forensische Orthopedagogiek rondde ze beide cum laude af. Bij de HTF is Lianne coördinator van de Bachelor Toegepaste Filosofie en docent Toegepaste Ethiek en Citizen Ethics.
Aanmelden voor de Bachelor Toegepaste Filsofie of de docentopelding Filosofie & Burgerschap is nog mogelijk (start september). De (Pre)master Toegepste Filsofie start in februari. Wilt u voordien alvast informatie ontvangen? Neem dan gerust contact met ons op.
ALLE FINANCIELE VOORDELEN VAN STUDEREN BIJ DE HTF OP EEN RIJTJE
Forse korting premaster bij instroom februari 2024
Aabvraag STAP-subsidie nog mogelijk in 2023
Uitproberen (bijna gratis) of de studie bij je past
Laag instellingstarief (collegegeld tweede opleiding
Voordeel voor herinstromers
Verlenging aanvragen HTF-studiebeurs tot 15 juli
De HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie is een particuliere opleidingsaanbidder, d.w.z.: we ontvangen geen geld van de overheid. Desondanks proberen we toegankelijk te zijn voor iedereen met interesse in een loopbaan als toegepast filosoof of docent Filosofie en Burgerschap. Op deze manier willen we toegepaste filosofie in de haarvaten van de samenleving brengen omdat we geloven in de meerwaarde van filosofie in de huidige complexe samenleving. Lees hier alles over de financiële voordelen.
Forse korting Premaster Toegepast Filosofie
Eenmalig (uitsluitend bij inschrijving in het studiejaar 2023/2024) bieden we inschrijvers voor de Premaster Toegepaste Filosofie een een forse korting: € 2190,00 i.p.v. € 5900,00 voor een versneld traject premaster. Zie studiekosten.
STAP voor OCW-erkende opleidingen in 2023
Het ministerie van SZW beperkt de aanvraagmogelijkheid in de tijdvakken in 2023 tot OCW-erkende opleidingen. De opleidingen van de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie zijn geaccrediteerd en daarmee STAP-subsidiabel voor de resterende aanvraagtermijnen.
Opleiding (bijna gratis*) uitproberen
U kunt in 2023 bijna gratis uitproberen of de bachelor toegepaste filosofie bij u past door eerst losse modules te volgen. Voor een modulepakket voor een hele periode 1 (start september) of 2 (start november) van 3 maanden kunt u zelfs een STAP-budget aanvragen. Hiermee voorkomt u onnodige collegegeldkosten wanneer de opleiding toch niet bij u blijkt te passen. * U dient wel aan de voorwaarden van de STAP-regeling te voldoen.
Collegeld tweede opleiding VOORDEEL
Heeft u eerder (na 1 september 1991) een bachelor- of masteropleiding afgerond en wilt u een tweede studie volgen? Dan valt u bij reguliere hbo-instellingen en universiteiten onder het tarief van het instellingscollegegeld. In de praktijk betekent dit dat de opleidings-aanbieder geen overheidsfinanciering voor u ontvangt, hetgeen wordt verrekend in hogere collegegelde. Bij de HTF betaalt u gewoon het vastgestelde jaartarief per collegejaar.
Laag Instellingstarief
Particuliere opleidingen worden niet gefinancierd door de overheid. Het tarief dat ze hanteren wordt daarom het zgn. instellingstarief genoemd. De HTF houdt het instellingstarief laag o.a.door een minimum aan overhead te hanteren.
Reguliere hbo-opleidingen hanteren een instellingstarief wanneer u bijv. een tweede opleiding volgt in het hoger onderwijs. Deze tarieven variëren voor bacheloropleidingen van ca. € 7.500 tot € 12.000 per jaar. Voor masteropleidingen betaalt u elders in het regulier onderwijs ca. € 8.500 tot €16.000 per jaar. Particuliere aanbieders hanteren tarieven die nog vele malen hoger liggen.
Studiebeurs: aanvragen tot 15 juli
Kunt u ondanks bovenstaande voorwaarden de studie niet betalen, maar bent u wel zeer gemotiveerd om deel te nemen? De HTF stelt jaarlijks drie beurzen ter beschikking. De aanvraagtermijn is verlengd tot 15 juli a.s.
200 euro korting voor herinstromers bachelor
Heeft u in het verleden (min. 1 jaar of langer gelden) deelgenomen aan een jaaropleiding bij de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie maar deze niet afgerond? U krijgt dan bij herinschrijving éénmalig €200,00 korting op uw jaarbedrag collegegeld. Vermeld op het inschrijfformulier bij opmerkingen dat u een herinstromer bent en in welk studiejaar u eerder heeft deelgenomen.
Levenlanglerenkrediet
Het aanvragen van een studielening of basisbeurs is niet mogelijk bij deeltijdopleidingen. Sinds 2017 bestaat echter het levenlanglerenkrediet, dit biedt nieuwe mogelijkheden de studie te financieren. Iedereen tot 55 jaar kan nu bij de overheid tegen zeer gunstige voorwaarden (de rente is nu 0,0%) geld lenen voor een studie. Deze lening kan gebruikt worden voor alle erkende HBO-bacheloropleidingen, Associate degrees en Masters. U kunt een bedrag lenen tot maximaal de hoogte van het te betalen collegegeld (tot een maximum van € 10.030,20 per jaar).
Lerarenbeurs en Tegemoetkoming leraren
Er zijn verschillende tegemoetkomingen en subsidies mogelijk indien u werkzaam bent of wil worden in het onderwijs. Het is mogelijk een lerarenbeurs aan te vragen voor een studie bij de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie.
Subsidie tweede lerarenopleiding
Bent u al bevoegd leraar en wilt u een 2e lerarenopleiding doen waarvoor u instellingscollegegeld moet betalen? Dan kunt u de subsidie tweede lerarenopleiding aanvragen.
Stage als onderdeel van de opleiding
Loopt u stage of werkt u als onderdeel van uw opleiding? En heeft u daarvoor een stagevergoeding ontvangen? Dan was u in loondienst bij het bedrijf waar u stage loopt. Het kan dan zijn dat er te veel belasting wordt ingehouden op uw stagevergoeding of loon. U kunt de te veel betaalde belasting terugkrijgen door aangifte te doen.
Subsidieregeling voor werkgevers
Het is voor werkgevers wellicht aantrekkelijk om medewerkers een deeltijdopleiding bij de HTF te laten volgen. Met deze investering kan de werkgever in aanmerking komen voor belastingvermindering als tegemoetkoming in de studiekosten. Dit is vastgelegd in de Wet vermindering afdracht (Wva). De Wva geldt voor bijna alle sectoren van het bedrijfsleven.
Wat doet ons denken? Nu denken meer en meer iets lijkt wat vóór ons wordt gedaan, hetzij door 'ons' brein, hetzij door AI, is dit filosofische probleem misschien actueler dan ooit. Over dit probleem en hoe dat überhaupt gesteld zou moeten worden schreef Marc Leegsma een wetenschappelijk artikel dat je hier kunt lezen.
What End of Thought? On the True and the False Problem of Philosophy
Dr. Mark Leegsma (Rotterdam, 1980) heeft heel wat leerscholen doorlopen, formele en informele: van de universiteit, waar hij psychologie en filosofie studeerde en doceerde, via de Amsterdamse horeca en de Internationale School voor Wijsbegeerte, tot een filosofisch promotie-onderzoek naar 'catastrofaal denken'. Mark zoekt net zo graag duistere afgronden en ruige rafelranden op als hij dubbelzinnigheden en paradoxen blootlegt. Want juist waar het denken vast lijkt te lopen, begint het pas echt. Mark geeft bij de HTF de module Logica en Beslistheorie.
Op 22 maart 2023 studeerde Iris van Abeelen af in de afstudeerrichting Bestuur, Economie en Duurzaamheid. Iris werkt sinds 2006 als danstherapeute in de psychiatrie. Steeds vaker hoorde zij in de media de opmerkelijke uitspraak: ‘De GGZ is ziek.’ Tezamen met haar eigen verwondering over de gang van zaken in de sector was dit aanleiding om in de filosofie op zoek te gaan naar helderheid over wat er gaande is en naar wat zij zelf kan bijdragen aan genezing van die vermeende ‘ziekte’.
- De zoektocht naar de kwalijke effecten van de marktwerking in de zorg én het verlangen van leidinggevenden om ethisch verantwoord te handelen -
Haar zoektocht leidde naar de kwalijke effecten van de marktwerking in de zorg maar ook naar het verlangen van leidinggevenden om ethisch verantwoord te handelen. In haar afstudeertraject onderzoekt Iris, geïnspireerd door met name de filosofen Charles Taylor en Michael Foucault, alsmede de danser/bewegingsonderzoeker Rudolf Laban, wat ‘doorleefd bewegen’ bijdraagt aan de ontwikkeling van ‘morele sensitiviteit’. Ze ontwierp een praktijkoefening waarin de leidinggevende zijn of haar authentieke standpunt kan ervaren. Het beroepsproduct, getiteld Pleidooi voor doorleefde beweging in de GGZ. Van ding naar menselijke levensstroom werd door de opdrachtgever enthousiast ontvangen. In het eindgesprek werd Iris over haar onderzoek bijzonder stevig aan de tand gevoeld. De sterke en zwakke plekken in de onderbouwing en de uitvoering van het onderzoek werden goed zichtbaar en gaven als resultaat het eindcijfer 7. Iris past het filosofisch denken nu onder andere toe als lid van de Ondernemingsraad van de GGZ-instelling waar zij werkt.
Tim Kooijman durfde het aan: hij startte in 2014 zijn opleiding in de eerste groep van de toen nog onbekende HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie. Hoe past hij filosofie toe in de dagelijkse praktijk?
Tim Kooijmanwerkt als zelfstandige copywriter, tekstschrijver en communicatiespecialist. Hij werkte in communicatie voordat hij aan zijn studie begon, en nu heeft hij ook van tekstschrijven zijn werk gemaakt. ‘Ik gebruik filosofie wel in mijn werk, maar niet zo expliciet, het gaat eerder om de manier waarop ik naar teksten kijk en met het schrijven omga. Ik denk dat die andere manier, die ik van filosofie heb geleerd, mij een meerwaarde geeft - mijn opdrachtgevers merken het wel op.
'Die filosofische basiskennis neem ik duidelijk mee, het belang van gestructureerd redeneren en de wetenschap hoe waardevol het is als je dingen op andere manieren kunt zien.’
Het gaat daarbij om een combinatie van verschillende vaardigheden: Goed kunnen luisteren en vragen stellen; dat probeer ik althans te doen. Een boodschap kunnen verwoorden. Bewust zijn van wat woorden en teksten kunnen doen, weten dat ze ertoe doen en dat ze gevolgen kunnen hebben. ’Maar ook de sociale vaardigheden zijn belangrijk, je doet het tenslotte niet alleen! Die filosofische basiskennis neem ik duidelijk mee, het belang van gestructureerd redeneren en de wetenschap hoe waardevol het is als je dingen op andere manieren kunt zien.
Barbara Passchier was één van de eerste studenten bij de HTF Hogeschool voor Toegepaste Filosofie en studeerde als tweede af. Hoe past ze filosofie toe in de dagelijkse praktijk?
'Ik vind het belangrijk om mezelf te durven bevragen over wat ik aan het doen ben, en een filosofische basis helpt daarbij.'
Barbara Passchier is Pedagogisch medewerker bij SKDD Kinderopvang. ‘Ik ben eerst een tijdlang beleidsmedewerker geweest bij een particuliere kinderopvangorganisatie, maar daar kon ik niet zoveel toegepaste filosofie in kwijt. Ik ben daar na een jaar weggegaan, het kantoor- en beleidswerk paste niet zo goed bij mij. Nu organiseer ik veel activiteiten en werk ik thema’s uit bij een andere Kinderopvangorganisatie. Het is een grote locatie, die zo’n 70 kinderen per dag opvang biedt. Mijn werk is praktijkgericht, maar ik vind het belangrijk om mezelf te durven bevragen over wat ik aan het doen ben, en een filosofische basis helpt daarbij. Ik ben steeds op zoek naar wat van waarde is. Wanneer heeft opvang echt een meerwaarde? Maakt het uit wat voor een baan de ouders hebben? Kinderopvang wordt steeds meer georganiseerd en geregeld en daardoor heb je alleen maar minder tijd voor kinderen. Ik vind dat we in de kinderopvang soms even een pas op de plaats moeten zetten, of zelfs naar achter, om te zien wat werkelijk van waarde is, waar we prioriteiten moeten stellen en waar we energie in moeten steken.’
De Hogeschool voor Toegepaste Filosofie (HTF) biedt de eerste hbo-bachelor en hbo-master Toegepaste Filosofie in Nederland aan.
