Beste redactie,

Nadat Marjan Hengeveld, directeur Bedrijfsvoering HTF, de bijeenkomst geopend had en Martin Slagter, algemeen directeur HTF zijn laudatio had uitgesproken en mij het eerste exemplaar van het prachtig uitgegeven, vrolijke boekje met mijn lectoraatsrede had overhandigd, was het woord aan mij. Ik begon met een zogenaamde energizer, waarbij iedereen opstond, met de handen en voeten wapperde, en hardop aftelde vanaf tien. Ik wil met filosoferen nadrukkelijk ook de lichamelijkheid en verbondenheid meenemen. Een energizer geeft mensen energie én een glimlach. Het ziet er op de foto uit als een vrolijke evangelische bijeenkomst, waarbij mensen zingen en dansen. De toehoorders konden na de energizer vrolijk konden gaan zitten luisteren naar mijn niet zo vrolijke voordracht. 

GEDICHT

Het was een mooie dag met een fijne atmosfeer. De Joep Dohmenzaal zat helemaal vol. Dankzij de hulp en ondersteuning van HTF-student Rob van der Hulst was de techniek tiptop in orde. Voordat ik begon met mijn voordracht, liet ik een korte video zien van de ‘foga’-workshop, die ik enkele weken daarvoor op de HTF had gegeven, samen met HTF-student Rich Gomez. Dat was een workshop die filosoferen en yoga combineerde onder het mom van het flexibel maken van zowel lichaam als geest. De fraaie video-impressie was gemaakt door Siem Herstel. Rich las, voorafgaand aan mijn voordracht, een eigen filosofisch gedicht voor, getiteld ‘Samen Mens’:

Welkom, vreemdeling,
al lijk je misschien niet vreemd.
Je draagt net als ik
een hart dat zoekt,
ogen die hopen
en een hoofd vol misschien. 

(…)

En mocht je het even niet weten, 
weet dan:
ook wij proberen het leven te begrijpen.
Door te zoeken. Samen.

Welkom in dat zoeken.
Welkom in het samen mens-zijn.

LECTORAATSREDE

Bij wijze van experiment droeg ik mijn tekst voor met op de achtergrond zachte ambient music via YouTube, zodat er ook rustige beelden bij te zien waren. Mijn lectoraatstrede zoals die in het boekje staat, is te lang om voor te dragen. De tekst die ik voorlas, was daarom niet alleen ingekort, maar ook wat aangepast om goed te kunnen voordragen. Ik had de tekst vooraf enkele malen hardop voorgelezen en geklokt om binnen de 45 minuten te blijven. Zoals bij elke voordracht, begon ik met mijn kleine klankschaal, waarmee ik ook vaak mijn colleges begin. Ik lees zelden een tekst hardop voor; meestal geef ik een voordracht aan de hand van aantekeningen. Ik had me voorgenomen om me aan de tekst te houden. Toen ik begonnen was en zag hoeveel bladzijden ik nog moest, schrok ik ervan: zullen de toehoorders zich niet vervelen? Ook was ik bang dat mijn voordracht mensen zodanig op de kast zou kunnen jagen, dat ze de zaal zouden verlaten. Dat gebeurde niet. Ik had wel ruim de 45 minuten nodig om de rede voor te dragen. Kort samengevat zette ik in mijn voordracht uiteen dat goed leven uit vijf dimensies bestaat, namelijk: levenskunst, burgerschap, niet-schaden, altruïsme en effectief altruïsme. Lees verder vooral het boekje Filosoferen voor een betere wereld, bevattende mijn volledige lectoraatstrede en een aantal extra’s. 

GEDULD

Van het publiek werd behoorlijk wat geduld gevraagd, want na mijn rede volgde de presentatie van mijn nieuwe boek: het dagboek De vrolijke misantroop. Als intermezzo, op speciaal verzoek van Rob, liet ik een video zien met beelden van naakte mensen in verschillende constellaties, gemaakt met behulp van een drone. Dit vond plaats in de tuin van het Centraal Museum Utrecht en maakte deel uit van het ‘Dronude’-project (naaktfotografie m.b.v. een drone), waar ik als filosoof bij betrokken was en dat draaide om het normaliseren van naakt in de publieke ruimte. Mijn vriend Bart Collard, met wie ik samen de podcast De Vrije Gedachte maakte, interviewde mij over mijn nieuwste boek. Het werd een vrolijk interview. Het eerste exemplaar van het boek overhandigde ik aan mijn vriend Herman Soshu Somsen, kunstenaar en Japanse theemeester. 

Het boekje van mijn lectoraatsrede en mijn dagboek werden achterin de Joep Dohmenzaal verkocht bij de boekentafel van Peter Jansen, eigenaar van boekhandel ‘De vertraagde tijd’. Ik wil graag een boek- en leescultuur promoten. Op dat gebied valt er nog veel te verbeteren, merk ik, niet alleen op de HTF. 

SYMPOSIUM

In de middagpauze werd er een smakelijke en gezonde, volledig veganistische lunch geserveerd, verzorgd door filosoof Danique Luttikhuisen, met soep, wraps, broodjes en salade. Na de pauze gingen de mensen in verschillende workshops zelf aan de slag met toegepaste filosofie. Leuk was dat niet alleen HTF-studenten deelnamen aan de workshops, maar ook deelnemers van buiten. De kersverse HTF-alumna Anne Bogerd filosofeerde met een groep aan de hand van film, Charly Bos deed dat aan de hand van verhalen en hermeneutiek, en Arjo Klamer gebruikte de utopie als werkvorm. Paulien Hilbrink liet deelnemers met een heel aanstekelijke oefening nadenken over hoe je met kinderen kunt filosoferen, en HTF-student Marjon Smit liet zien hoe filosofie onze omgang met ouderen met dementie verbetert - dit is het thema van haar afstudeerproject. Met Paul Teule ging een groep op zoek naar phronèsis in organisaties, en bij Lianne Tijhaar werd de stilte herontdekt. Kortom: een mooi palet aan oefeningen, ervaringen en nieuwe inzichten. Zelf gaf ik twee workshops: ‘Schrijven voor een betere wereld’ en ‘Theaterfilosofie’. Na een ochtend zitten was het goed dat de deelnemers zelf in actie konden komen. Na drie rondes workshops was er een plenaire wrap up, waarbij de deelnemers hun ervaringen met elkaar konden delen. 

Als de wereld is zoals tijdens het symposium op deze dag, dan is die betere wereld er al! 

Hartelijke groeten,

Floris van den Berg